Month: April 2026

एक दिनको कुरा हो । स्कुलमा परीक्षा चलिरहेको थियो । म त्यो बेला कक्षा एकमा पढ्थे । परिक्ष छिटै सक्किएको हुनाले हामी खेल्न थाल्यौ । लगभग एक घण्टा पछि भने एक जना साथीले म पनि तिमी बस्ने ठाउँ तिरै बस्छु । म कत्ति पटक हिन्दै पनि गएको छु भनेर भन्यो । मलाई पनि जान मन लाग्यो । अझ उसको यात्राको वर्णन सुनेर मलाई झनै रोमाञ्चित बनाएको थियो । हामीले निर्णय गर्यौ जाने भन्ने । म जानू पर्ने बसमा थियो तर सबैजनाको परिक्षा नसकि गाडी जाने कुरै भएन । मलाई भने सबै जना गएको देखेर जान मन लाग्यो । हामी जान थाल्यौ । जाँदा हामीले महाङ्कालको पार्कमा चिप्लेटि पनि खेल्यौ । बौद्ध निस्किने बाटो छ भन्दै साथीले गल्ली तिर लादै थियो तर उ नै रनभुल्ल भइरहेको रहेछ । मलाई भने डर लाग्दै थियो । कतै हराइने त हैन । अनि हामीले बाटो सोध्यौ र जसो तसो बौद्धबाट भने निस्किएर मुल सडकमा पुग्यौ । हामी बाटोको किनारै किनार हिन्दै थियौ । साथीले नजिकैको साईकलमा बेच्न राखेको दुई कोसा केरा र केही अंगुरका दाना खुसुक्क ब्यागमा हालेर ल्याएछ । हामीले त्यो खायौ । बसबाट त त्यो सधै देखिरहेकै ठाउँ थियो तर हिन्दै जाँदा भने मलाई सारै रामाईलो र नयाँ लाग्दै थियो । हामी जोरपाटी तिर पुग्दा भने स्कुलको बस आईरहेको देख्यौं । मेरो साथीले मलाई लुक भनेर भन्यो । हामी लुक्यौ । उसले मलाई भनेको थियो । उसले यसरी थुप्रै पटक यात्रा गरि सकेको छ रे , अनि उ अहिले सम्म फसेको छैन रे । यो कुराले मलाई थप हौसला दिएको थियो । यात्राले म एकदमै थाकेको थिए । हामी जोरपाटिबाट अल्ली माथि लागे पछि छुट्टियौ । म जसो तसो घर पुगे । घर पुग्दा त मैले संसारै जितेर आए जस्तो लाग्दै थियो तर घरमा त रुवाबासी भईरहेको रहेछ । मलाई त कसैले थाहा पाउदैनन् जस्तो लाग्दै थियो तर यो त उल्टो भएछ । म त कत्रो पौरख गरेर आए भनेर खुसी थिए । स्कुलमा त काण्ड नै भएछ । गाडी हिड्ने बेला म कतै नभेट्टिएको हुनाले , मेरो दिदीहरु रुन थाल्नु भएछ । मेरो साथीको भने कोहि त्यो स्कुलमा नपढ्ने रहेछन् । त्यसैले उ हिन्दै जाँदा पनि कसैले थाहा नपाउने रहेछन् । मेरो भने दिदीहरु त्यहीँ पढ्नु हुन्थ्यो । मैले त्यो बिचार नै गरीन । स्कुलले पुलिसलाई जानकारी गराएछ । म घर पुगे पछि स्कुलमा फोन गरीदिनु भयो । धन्न घरमा भने सम्झाउनु मात्र भयो तर भोलि स्कुल जाँदा भने पाईप खानु परेको थियो । यो कुरा सेलाए पछि , म अल्ली ठूलो भए पछि भने घरमा कोहि आँउदा यो सानै उमेरमा यत्रो हिडेर आएको थियो भनेर गफ गर्दा , मलाई खुसी लाग्थ्यो ।

हिजो हामीले नर्सरीबाट ल्याएर, एक सयभन्दा बढी फलफूल र फूलका बिरुवाहरू रोप्यौं। अनूपमले बारम्बार भन्ने गर्छन्, बिरुवा रोप्नु छ भने सही समय अहिल्यै हो। धेरै भन्दा धेरै बिरुवा रोप्ने उद्देश्यका साथ हिजो हामीले बिरुवाहरू लिएर आयौं। बिरुवासँगै मानवजी, नुवेश, भावना र विनिता जीको पनि आगमन भयो। 

उद्देश्य थियो भएजतिका सबै बिरुवाहरू रोप्ने। मनले नकार गरिरहेको थियो र सम्भव होला त भन्नेमा विश्वास गर्न गाह्रो लागिरहेको थियो। गर्दै जाँदा एक किसिमको ऊर्जा र लयमा स्थापित भयौं, र समूहको शक्तिले गर्दा उद्देश्य पूरा गर्न सक्यौं। यस वृहत् वृक्षारोपण कार्यक्रमको मुख्य सिकाइ यही नै रह्यो। सङ्कल्प, ऊर्जा, लय र समूह छ भने कठिन लागेको काम पनि पूरा गर्न सकिने रहेछ।

समयका कङ्क्रिट रेखाहरूलाई नाघेर जब म आफ्ना दुई कलिला सन्तानको हात समाउँदै त्यो पहाडी टाकुराको आगनमा पुगेँ, मेरो चेतनाको एउटा अजङ्गको खण्ड अनायासै पग्लिएर माटोमा मिसिन पुग्यो। त्यो घर, जो मेरो श्रद्धा र शाश्वत प्रेमको केन्द्रविन्दु थियो, आज त्यहाँका हरेक झारपात र वनस्पतिमा उसकै सुगन्ध बाँचेको आभास भयो। म उन्मत्त भएर त्यहाँ लहलहाइरहेका वृक्षहरूतर्फ दौडिएँ र तिनीहरूलाई आफ्नो आलिङ्गनमा यसरी बाँधेँ, मानौँ म कुनै काष्ठ-देहलाई होइन, बरु एउटा जीवन्त आत्मालाई अङ्कमाल गरिरहेको छु। मेरा औँलाहरूले जब ती वृक्षका खस्रा बोक्राहरू, बक्र जराहरू र चिल्ला पातहरूलाई स्पर्श गरे, मलाई महसुस भयो कि मेरो अस्तित्व बिस्तारै ती वनस्पतिका नसा-नसामा विलीन हुँदैछ। हरेक बिरुवाको हृदयभित्र एउटा अस्फुट ढुकढुकी थियो, जसले मलाई एउटा गहिरो भाव-विह्वलताको सुरुङभित्र धकेलिदियो। म प्रकृतिसँग यसरी एकाकार भएँ कि मेरा खुट्टाहरूले जमिन होइन, बरु इतिहासका जराहरू टेकिएका थिए।

म घुँडा टेकेर त्यो पवित्र माटोमा थच्चिएँ र मेरा हत्केलाहरूले धर्तीको छाती सुम्सुम्याउँदा मेरो कण्ठबाट एउटा गहिरो र कारुणिक रोदन निस्कियो। त्यो आँसुले भिज्दै गर्दा माटोले मलाई आफ्नै वंशजको कथा सुनाइरहेको भान हुन्थ्यो। ठ्याक्कै त्यही क्षणमा मेरा छोराछोरीले एउटा मधुर र संयोगी गीत, “मैले आफ्नो हृदयको गीत बुझेँ अजम्बरी यस्तो एउटा प्रीत बुझेँ …. ” लय गुन्जाए, जुन लय चपौलीका कन्दराहरूमा ठोक्किएर एउटा अलौकिक सङ्गीत बन्यो। त्यो स्वरसँगै गमलामा पलाउँदै गरेका ती कलिला कोपिलाहरू र धर्तीमुनि लुकेका लामा जराहरू अचानक सलबलाए झैँ लागे, उनीहरू मौनताको भाषा तोडेर बोलिरहेका थिए। मलाई यस्तो आभास भयो कि ती बिरुवाका जराहरूले मेरो हृदयको रगतसँग संवाद गरिरहेका छन् र कोपिलाहरूले छोराछोरीको गीतमा आफ्नो शिर हल्लाएर सहमति जनाइरहेका छन्। जीवन र जगतको यो मिलनविन्दुमा पुगेपछि मलाई बोध भयो कि प्रेम कहिल्यै मर्दैन, यो त केवल कहिले मानिसको रूपमा त कहिले रुखको हरियो सुस्केरा बनेर धर्तीमा उम्रिरहने रहेछ।

जब साँझको सुनौलो घामले ती पहाडी टाकुराहरूलाई चुम्यो, मेरो हृदयको गहिरो रोदन बिस्तारै एउटा दिव्य शान्तिमा रूपान्तरित भयो। माटोमा लतपतिएका मेरा हातहरू उठाउँदै मैले आफ्ना छोराछोरीलाई नजिकै बोलाएँ र हामी सबै मिलेर त्यो श्रद्धाको आँगनमा एउटा नयाँ बिरुवा रोप्यौँ। त्यो सानो बिरुवाको कलिलो काण्डलाई माटोले थिच्दै गर्दा मलाई महसुस भयो कि हामीले केवल एउटा वनस्पति रोपेका थिएनौँ, बरु प्रेम, आशा र अटुट सम्बन्धको एउटा नयाँ बिउ अङ्कुरण गरिरहेका थियौँ। छोराछोरीका साना हातहरूले जब त्यो बिरुवामा पानी खन्याए, रुखका पातहरूबाट झरेका जलका थोपाहरूले मलाई आशिष् दिए झैँ आभास भयो, जसरी तीनले छोएका गितारका तारहरू तरंगित भएर गाइरहे झैँ … । प्रकृति अब मेरो लागि केवल जङ्गल रहेन, यो त एउटा जीवन्त पुस्तकालय बन्यो जहाँ हाम्रा प्रियजनहरू कहिल्यै नओइलाउने फूल बनेर मुस्कुराइरहनेछन्। हामी फर्कँदै गर्दा पहाडको चिसो हावाले सुस्तरी कानमा साउती मारिरहेको थियो कि मृत्यु त केवल भौतिक शरीरको अन्त्य मात्र हो, तर प्रेम त यी वृक्षका हाँगाहरूमा चराको चिरबिर बनेर र नयाँ कोपिलाको मुस्कान बनेर युगौँसम्म बाँचिरहनेछ। हामीले एउटा घर मात्र छोएका थिएनौँ, एउटा जिउँदो र सास फेरिरहेको सम्झनाको बगैँचा छोएका थियौँ, जसले हरेक वसन्तमा हामीलाई पुनर्मिलनको नयाँ निम्तो दिइरहने गरेको छ ……

हामीले हाम्रो जिबनलाई राम्रोसँग हेर्ने हो भने त्यो एकै किसिमको भईरहेको हुन सक्छ । सधै एकै किसिमको गित सुनिरहेका हुन सक्छौ , एउटै काम , खान एउटै सबै कुरा एउटै गरिरहेका हुन सक्छौ । हामी त्यसलाई देखि रहेका पनि नहुन सक्छौ । यसरी एउटै चक्करमा फनफनी घुमी रहेका हुन सक्छौ । त्यहाँ प्रगतीको सम्भावना नै हुदैन । विकासको सम्भावना नै हुदैन । त्यो त एउटा अन्त्य नै नहुने चक्र जस्तो हुन जान्छ । 

अब यो चक्र कसरी पार गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा गरौ । 

आफ्नो बानीहरुको अध्ययन गर्नु पर्छ । कस्ता बानी राख्ने र कस्ता बानी फाल्ने भन्ने बिषयलाई मनन गरेर स्पष्ट हुनु पर्दो रहेछ । अनि मुख्य कुरा चाहिँ  थप मेहेनत चाहिने रहेछ । भन्नाले , यदि म कुनै अफिसमा काम गर्छु तर मलाई चित्रकार बन्न मन छ भने , अफिसको थकान भए पनि मेरो अफिस पछि थप मेहेनत गर्ने बानी छ भने मैले अग्रगामी छलाङ लिन सक्छु । नत्र अफिस जाने आउने सुत्ने उठ्ने र फेरि अफिस जाने नै चक्र चल्छ । यसको मतलब थप मेहेनतले नै अग्रगामी छलाङ दिन्छ । यो प्राय जुन कुरामा पनि लागू हुन्छ । हिजो भन्दा आज थप मेहेनत गर्दै जानू पर्ने रहेछ । यसरी मेहेनत गर्दै जादा आफ्नो थप विकास हुँदै जादो रहेछ ।

कलाकारहरूले जनचेतना जगाउने र प्रेरणा दिने रहेछन्। स्वभावजन्य काम गर्नु नै कलाकार हुनु हो। त्यस अर्थमा जब हामी हाम्रो स्वभावजन्य काम गर्छौं, तब हामी कलाकारिता नै गरिरहेका हुन्छौं। ओस्कार वाइल्डको एउटा भनाइ छ, “आलोचकले जनतालाई शिक्षित बनाउनुपर्छ; कलाकारले आलोचकलाई शिक्षित बनाउनुपर्छ।” कलाकारहरूले नै समाजलाई मार्ग निर्देशित गर्ने रहेछन्। 

नेपालमा कलाकारिताको उदय हुँदैछ। कति मान्छे विदेशको सुरक्षा र सुविधा छोडेर आएर गाउँघरको प्राकृतिक जीवन बाँच्न प्रेरणा दिइरहेका छन्, कोही दुर्गम ठाउँहरूमा गएर विभिन्न नाटकहरू गर्दै जनचेतना जगाइरहेका छन् भने कोही आफ्नो कला र सीपलाई व्यवसायको माध्यमबाट नेपालमा पनि केही गर्न सकिन्छ भनेर हौसला दिइरहेका छन्। जुन तरिकाले अहिले नेपालमा कलाकारहरू वा स्वभावजन्य काम गर्ने मान्छेहरू बढिरहेका छन्, यसले नेपालको भविष्य उज्ज्वल हुनेछ भनेर संकेत गरिरहेको छ। 

पल्टिएका पात्रोका पानासँगै

नयाँ वर्ष २०८३ तिमी आयौ,

नयाँ केवल पात्रोको पाना पल्टिँनु होइन,

यो त भित्रको आकाशमा

नयाँ सूर्य उदाउनु हो,

जहाँ पुराना छायाहरू

शान्त रूपमा हराउँदै जान्छन्,

र चेतनाको उज्यालो

निस्तब्धताको लालिमामा फैलिँदै जान्छ।

पानाहरु हरेक वर्ष पल्टिँदै गएका छन्,

तर ती पानाका पलहरूमा

साँच्चै हामी बाँच्यौ त..?

पानाहरू त पल्टिरहे,

तर के हामी कहिल्यै

यो क्षणमा पूर्ण रूपमा

“हुनु” मा आयौँ त?

यसैले,

छोडिदेऊ हिजोका बोझहरू,

ती यादहरू,

ती पश्चातापहरू,

किनकि

नदीले बगेको पानी फर्काउँदैन।

भोलिको चिन्ता पनि छोड,

किनकि

भविष्य कल्पनाको धुँवा झैँ हो

छुन खोज्दा समाइँदैन।

न त नयाँ वस्त्रले,

न त मिठा खानाले,

तर नयाँ चेतनाले

जीवन सुन्दर बनाउँछ।

बस,

एक गहिरो श्वासमा आऔँ,

यो एक क्षण “हुनु”मा बसौँ

यही नै जीवनको ढोका हो,

यही नै परम सत्यको स्पर्श हो।

जब मन शान्त हुन्छ,

त्यहाँ कुनै द्वन्द्व हुँदैन,

त्यहाँ कुनै चाहना हुँदैन,

त्यहाँ कुनै डर हुँदैन,

केवल एक मौन आनन्द हुन्छ।

आउ, ध्यानको सानो बीउ रोपौँ ,

प्रेमको जलले  सिचौ ,

सजगताको घामले उमारौँ,

त्यसपछि हेर्दै जाऊ,

भित्रैबाट फूल फुल्नेछन्।

त्यही क्षण

संसार बदलिन्छ

किनकि संसार

हाम्रो चेतनाको दर्पण हो।

हामी जे खोज्दैछौ,

त्यो हामीभित्र नै छ,

त्यसैले,

नयाँ वर्ष दौड होइन,

नयाँ वर्ष “विश्राम” होस्;

नयाँ वर्ष खोज होइन,

नयाँ वर्ष “अनुभूति” होस्।

हरेक बिहान

श्वाससँग मित्रता गरौँ,

हरेक साँझ

मौन-श्रवण सँग आलिङ्गन गरौँ।

बिस्तारै जीवन आफैँ

उत्सवमा बदलिनेछ।

पात्रोका नयाँ पानासँगै

साँचो नयाँपन

हामीभित्र जन्मिनेछ।

जहाँ न समय हुन्छ,

न तिम्रो र मेरो दूरी हुन्छ,

हुन्छ  त केवल शान्ति, मौन, प्रेम र प्रकाश,

यही हो

नयाँ वर्ष २०८३ को तिमीलाई उपहार!!                   

मौनले गीत गाएको थिएन,

बरु गीतले नै मौनको अनन्त गहिराइलाई

सूक्ष्म आवरणले छोपेर

अदृश्य बनाएको हो।

भित्र चलिरहेको युद्ध

दुई अस्तित्वहरूको द्वन्द्व थिएन,

बरु एउटै चेतनाको चिरिएको प्रतिबिम्बले

आफैंसँग गरेको अनवरत टकराव मात्र हो। 

…तर त्यही चिरा परेको प्रतिबिम्बको निस्तब्ध अन्तरालमा

कुनै अगोचर समरसताको सूक्ष्म ज्योति

अत्यन्त मौन, अत्यन्त गहिरो लयमा

आफ्नै विखण्डनलाई स्निग्ध आलिङ्गन दिँदै

अखण्डत्वको नव अनुभूति बुनिरहेछ

जहाँ प्रत्येक प्रतिघात आफैंमा विलीन भई

अद्वैतको अनाम निःशब्द शान्ति आफैं प्रस्फुटित हुँदै

अनन्तमा निस्सीम बगिरहेछ… 🙏❣️

त्यो साँझको अन्तिम सुन्तले आभाले जब समुद्रको विशाल र नीलो छातीमा सुस्तरी ढल्केर स्पर्श गर्दथ्यो, ऊ आफ्ना रिकापीका रङहरूमा एउटा अनाम अस्तित्व र जीवनको हराएको कडी खोजिरहेको हुन्थ्यो। क्यानभासको त्यो सेतो रित्तोपन उसलाई आफ्नै जीवनको एउटा बाँझो पाटो जस्तो लाग्थ्यो, जहाँ उसले भावनाका बीउहरू रोप्न त चाहन्थ्यो तर ती रङहरू कहिल्यै उसको पूर्ण नियन्त्रणमा रहेनन्। समुद्री जहाजका डोरी र खम्बा मिलाउन खोज्दा चित्रकारले महसुस गर्‍यो कि ऊ केबल एउटा निर्जीव काठको आकृति कोरिरहेको छैन, बरु समयका ती अदृश्य र जटिल गाँठाहरू सुल्झाउने एउटा महायज्ञ गरिरहेको छ, जसले उसलाई विगतका स्मृतिहरूको नुनिलो ओस र भविष्यको अनिश्चिततासँग बाँधेर राखेका थिए। जहाजको त्यो ठिंग उभिएको खम्बा, जो प्रचण्ड आँधी र भयानक शान्ति दुवैमा अविचलित उभिन अभिशप्त थियो, उसलाई आफ्नै धैर्यता र एकाकीपनको प्रतिविम्ब झैँ भान हुन्थ्यो एउटा यस्तो मौन शक्ति, जसले हजारौँ तुफानहरूलाई आफ्नै काठको भित्री तहमा सोसेर पनि एउटा अटल सत्य जस्तै ठिंग उभिने साहस सँगालेको थियो।

उसका सिर्जनशील तर थकित औंलाहरूले जब ती डोरीका प्रत्येक मसिना त्यान्द्रालाई क्यानभासमा जीवन्त उतार्न खोज्थे, तब उसलाई लाग्थ्यो कि जीवनका सम्बन्धहरू पनि त यस्तै हुन् कतै कसिलो गरी बाँधिएका, कतै समयको वेगले खुकुलिएका, त कतै बीचमै चुँडिन खोजेर पनि अदृश्य भरोसाका कारण बलियो गरी अडिएका। उसले ब्रसको प्रत्येक सुस्त र सचेत चालमा ती डोरीहरूलाई यति सन्तुलित र लयबद्ध बनाउन खोज्थ्यो कि मानौँ त्यो सन्तुलन मिल्ने बित्तिकै उसको आफ्नै अशान्त मनको जहाजले पनि कुनै शाश्वत र शान्त किनारा भेट्नेछ। जति जति ऊ ती रेखा र खम्बाहरूको ज्यामिति मिलाउन तल्लीन हुन्थ्यो, उति नै ऊ क्षितिजको त्यो रहस्यमयी लालीमामा एउटा नयाँ प्रकाशको पुञ्ज देख्न थाल्थ्यो, जहाँ आकाश र समुद्र एकअर्कामा यसरी विलिन हुन्थे कि त्यहाँ कुनै द्वैधता बाँकी रहँदैनथ्यो, बरु एउटा अनन्त मिलनको उत्सव मात्र बाँकी रहन्थ्यो। ऊ बिस्तारै बुझ्दै थियो कि कला केवल आँखाले देखेको सत्यको चित्रण मात्र होइन, बरु आत्माले भोगेको सत्यलाई स्वीकार गरेर त्यसैभित्रको कुरुपतामा पनि सुन्दरताको सुगन्ध खोज्ने एउटा दिव्य र कठिन साधना हो।

उसका कुचीहरू जब रङको समुद्रमा डुबुल्की मार्थे, तब उसले आफ्ना सारा संवेगहरूलाई ती रङका कणहरूमा मिसाउँथ्यो। क्षितिजमा अल्झिएका ती रङहरू अब उसका लागि केवल सूर्यका किरण थिएनन्, बरु ती त उसले भोगेका प्रत्येक वियोग, सङ्घर्ष र विजयका गाथाहरू थिए। डोरीका ती गाँठाहरू, जसलाई उसले पहिले बन्धन ठानेको थियो, अब जहाजलाई सुरक्षा दिने एउटा अटल विश्वास जस्ता देखिन थाले। अन्ततः जब सूर्यको अन्तिम सुनौलो झुल्को समुद्रको पानीमा ठोक्किएर गौरीशंकर तीर परावर्तित हुँदै उसको आँखामा एउटा चहकिलो चमक बनेर फर्कियो, उसले आफ्नो भित्र एउटा अभूतपूर्व र ऊर्जावान् शान्ति महसुस गर्‍यो। खम्बाको त्यो स्थिरता अब उसको एकाकीपन रहेन, बरु आफ्नै खुट्टामा उभिने र संसारका जस्तोसुकै लहरहरूसँग जुध्ने आत्मबल बन्यो।

जब उसले अन्तिम पटक क्यानभासमा आफ्नो कुची चलायो, एउटा जादुमय दृश्य प्रकट भयो, जहाज अब समुद्रको बीचमा अलपत्र थिएन, बरु सुनौलो प्रकाशको बाटो पछ्याउँदै एउटा नयाँ गन्तव्यतर्फ उन्मुख देखिन्थ्यो, सोला भंज्याङ्गको गेट प्रवेश गरी गढीको सालिकभरि ठिङ्ग उभिएर एकताको औंला ठड्याएका पृथ्वीलाई सलाम गर्दै उँभोतिर लागे जसरी। क्षितिजमा अल्झिएका ती रङहरू अब उसको निराशाका धुमिल छायाँ रहेनन्, बरु भोलिको उज्यालो बिहानीका भरपर्दो सारथि बनेर झुल्किए। उसले एउटा लामो र गहिरो श्वास फेर्दै मुस्कुराएर कुची बिसायो किनकि उसले अन्ततः बुझिसकेको थियो, जीवनको जहाज जतिसुकै विशाल र डरलाग्दो समुद्रमा किन नहोस्, यदि संकल्पका डोरीहरू बलिया छन् र आत्मिक विश्वासको खम्बा मजबुत छ भने, हरेक साँझले अन्धकार होइन, बरु एउटा नयाँ आशा र सम्भावनाको क्षितिज बोकेर ल्याउनेछ। क्यानभास पूरा भयो, तर त्यो केवल एउटा चित्रको समाप्ति थिएन, त्यो त उसको मनभित्रको एउटा नयाँ, अजेय र ऊर्जावान् ‘मानव’ बन्ने ‘अभ्यास’ को पुनर्जन्म थियो, जो अब कुनै पनि आँधीसँग डराउँदैनथ्यो, बरु ती लहरहरूमा पनि मर्निङ हिलिङ्ग सेसनको रङ भर्न तयार हुँदै थियो।

जितको लागि आज एकदमै महत्वपूर्ण दिन हो । उ सबेरै उठेर लामो समाय लगाएर तयार भएर अफिसको लागि करीब एक घण्टा अघि नै घरबाट निस्कियो । उसले नजिकै ट्याक्सी देखेर उसले त्यहि ट्याक्सीमा जाने निर्णय गर्यो । ट्याक्सीको मीठो गितले उसलाई शान्त बनाईरहेको थियो । त्यतिकैमा फोनको घन्टि बज्यो,” हलो… म निस्किसके अब एक घण्टामा आई पुग्छु…हुन्छ…” यति भनेर उसले फोन राखि दियो । गाडी कति खेर रोक्किएछ , उसलाई पत्तै भएन ! अगाडि लामो जाम रहेछ ।

ड्राइभर दाइले भन्नू भयो,”काठमाडौको बाटो त्यहि पनि अफिस टाईम अब त लामो समय लाग्ला जस्तो छ ” । जित , एक चोटि हात घुमाएर घडी हेर्छ । समय त अझै छ । उ ट्याक्सीको गित सुन्न थाल्छ । लगभग एक घण्टा पछि जाम खुल्यो । हिडे पछि उसलाई केही आराम भयो । केही समय पछि फेरि अर्को जाम देखियो । अब उसलाई तनाब हुन थाल्यो । दाइ , अर्को बाटो छैन । मलाई अफिस अली छिटै जानू पर्ने छ । ड्राइभर दाइले एउटा गल्लीबाट गाडीलाई हाल्नु भयो । धन्न त्यहा भने बाटो जाम थिएन । अब भने जितलाई अलिकति राहात भयो । केही बेर पछि फेरि गल्लीमा पनि जाम देखियो । त्यहाँ पनि लगभग आधा घण्टाको पर्खाइ पछि , ड्राइभर दाइ बाहिर गएर बुझ्दा बाटो बनाउने प्रकृयाले बाटो बन्द भएको जानकारी ल्याउनु भयो । अब ट्याक्सी न अघाडी बढ्न सक्छ न पछाडि जान सक्छ । उसले ट्याक्सीलाई पैसा दिएर रोड सम्म पैदल नै जाने निर्णय गर्यो । हतारहतार उ हिड्दै गयो । हतारमा एक छिन पछि उसले थाहा पायो कि उसको फाईल ट्याक्सीमा नै छोडिएछ । फेरि फर्किएर फाईल लिएर , उ हतार हतार मात्र हैन अब त उ दौडिन नै थाल्यो । स्या स्या गर्दै उ रोडमा पुग्यो । फोन हेर्दा धेरै चोटि कल आईसकेको रहेछ । साथै केही म्यासेज पनि रहेछ ।उसलाई कल व्याक गर्न पनि अफ्ट्यारो लाग्यो । मिटिङ सुरु भएको लगभग बीस मिनेट भईसकेको थाहा पाएर उसको होस उढ्यो । सुट फोहोर होला भन्ने पनि उसलाई अब मतलब भएन । उसले पठाउ बाईकमा नै अफिस जाने निर्णय गर्यो । केही समय बकाई चल्यो र फेरि रोक्कियो । फेरि अर्को जाम रहेछ । बाईक चालक भाईले भन्यो , दाइ जाम त लामो छ जस्तो छ लगभग आधा घण्टा त लाग्छ होला ! जित बाईकबाट ओर्लीयो र त्यो भाईलाई पैसा दियो । जितको हस्याङ्-फस्याङ अब शान्त भयो । उ नजिकैको होटलमा छिर्यो । एउटा चिया र चुरोट अर्डर गर्यो । बिस्तारै त्यसको मजा लियो । उसले मिटिङ सक्कि सकेको खबर पढेर फोन स्विच अफ गरिदियो । चिया र चुरोट पछि नजिकै पशुपतिनाथको मन्दिर हेर्दै , उ केहि बेर टोलाएर बस्यो र उ त्यतै तिर घुम्न निस्कियो ।

धारणाहरूले नै हाम्रो जीवन दृष्टि र अनुभव निर्धारण गर्ने रहेछन्। हामीले जस्तो खालको धारणा बनाउँछौँ, हाम्रो जीवन पनि त्यस्तै खालको हुने रहेछ। धेरै समस्या हामीलाई धारणा समय र ठाउँ अनुकूल नभएर पनि हुन्छ। कुनै समय वा ठाउँमा बनेका वा ठीक लागेका धारणा अहिले यहाँ गलत र काम नलाग्ने हुन सक्छन्। आफ्नो धारणाहरूलाई निरीक्षण र परिमार्जित गर्दै लानु नै साधना रहेछ। मेरो धारणा र बुझाइ अनुकूल अर्को व्यक्तिको धारणा भएन भन्दैमा अर्को व्यक्ति गलत भन्ने हुँदैन। मलाई गलत लागेको धारणा अर्को व्यक्तिलाई सही लाग्न सक्छ, मलाई सही लागेको धारणा अर्को व्यक्तिलाई गलत लाग्न सक्छ। त्यसकारण हामी सबैको बुझाइ र धारणा अनुसार फरक-फरक  सत्यहरू हुन्छन्।