चेतनाको गहन उत्खननमा लीन ‘मानव’ नामक प्राणी अस्तित्वको शून्यतामा उभिएर एउटै रहस्यमयी धुनमा निरन्तर घुमिरहे झैँ लाग्दै “झुकिरहनै किन मन लाग्छ…!” महसुस गरिरहेको थियो। हुनत यो कुनै हीनताबोध वा पराजयको ग्लानि थिएन बरु अहंकारको कठोर पाषाणलाई पगालेर ब्रह्माण्डीय एकाकारिता तर्फ अघि बढ्ने एउटा परम, अलौकिक र अमूर्त आध्यात्मिक अभिलाषा थियो। मानवका लागि गुरु केवल भौतिक आकृति नभएर तीक्ष्ण आलोकका ती महापुञ्ज लाग्थे, जसको दिव्य सामीप्यमा पुग्नासाथ उसको आफ्नै क्षुद्र अहम् छिन्नभिन्न भएर विलाउँथ्यो। जब जब उ गुरुको पैताला नजिक पुग्थ्यो, उसको शिर कुनै अदृश्य श्रद्धाको शक्तिका कारण स्वतः धरातलतर्फ सोझिन्थ्यो र त्यो विन्दुमा उनले एउटा असीम, अनिर्वचनीय र विहङ्गम मानसिक तृप्ति प्राप्त गर्थ्यो। ज्ञानको त्यो विराट् र अगाध गहिराइ सामु आफ्नो क्षणभङ्गुर अस्तित्वलाई विसर्जन गर्नु नै उसलाई जीवनको परम भाग्य लाग्थ्यो, जहाँ श्रद्धाको यो चरम पराकाष्ठाले गुरुप्रतिको आदर र आत्माको मोक्षलाई एउटै कञ्चन विन्दुमा समाहित गराइदिएको हुन्थ्यो तर मानवको यो झुक्ने अन्तर्निहित उत्कण्ठा केवल गुरुको परिधिसम्म मात्र सीमित थिएन, किनकि जीवनयात्राका अभिन्न सहयात्री साथीहरू प्रति पनि उसको भाव झण्डै उस्तै गहिरो र कारुणिक थियो। ती साथीहरू केवल सामान्य मित्र मात्र थिएनन्, उनीहरू पनि त्यही गुरुप्रतिको अटल श्रद्धाको अदृश्य डोरीले बाँधिएका पवित्र आत्माहरू थिए र स्वयं गुरुले पनि ती साथीहरूको आन्तरिक निष्ठा, निश्छलता र उच्च मानवीय मूल्यलाई असाध्यै माया गर्थे। जहाँ गुरु स्वयं नतमस्तक हुनुहुन्छ, जहाँ गुरुले नै आफ्नो परम श्रद्धा अर्पण गर्नुहुन्छ र जोसुकै साथीहरू पनि त्यही श्रद्धाको समुद्रमा डुबेका छन् भने त्यहाँ आफ्नो शिर कसरी ठाडो रहन सक्छ भन्ने गहिरो दार्शनिक भावमा डुब्दै मानवले एउटा यस्तो अलौकिक श्रद्धाको वृत्त महसुस गर्न थालेको थियो जहाँ उच्च र नीच भन्ने द्वैतभाव नै घरि घरि त मेटिइरहेको जस्तो आभास गर्थ्यो। समयको गतिसँगै मानवको यो झुक्ने चरित्र सम्बन्धहरूको परिधिबाट अझ माथि उठेर चराचर जगत्, प्रकृति र दृश्य अदृश्य सम्पूर्ण सृष्टिको शाश्वत स्वभाव बन्न पुग्यो र उ ब्रह्माण्डको हरेक सानो कण र जेसुकै प्रति पनि स्वतः नतमस्तक हुन थाल्यो। बिहानीको किरणमा पातको कुनामा टल्किएको शीतको विन्दु होस् या सडकको धुलोमा सङ्घर्ष गरिरहेको कुनै अज्ञात कीरा यी सबैलाई देख्दा मानवभित्र श्रद्धाको एउटा अजस्र र अविरल धारा स्वतः प्रस्फुटित हुन थाल्थ्यो। हावाको मन्द झोक्कासँगै खसिरहेको सुकेको पात, रातको सुनसानमा धिपधिप बलिरहेको मैनबत्ती र गौरिशंकरको फेदीबाट बगिरहेको कञ्चन नदी यी सबैमा उसलाई ब्रह्माण्डको परम सत्ताको नृत्य देखिन थालेको थियो। सोला भज्याङ् छिर्दा एकताको औंला ठड्याइरहेका पृृथ्वीलाई नढोगी उँभो लाग्न नसक्ने भएको थियो।
जब यो सृष्टि नै यति विराट् छ र हरेक सानो कणमा अद्वितीय ईश्वरीय ऊर्जा लुकेको छ भने यहाँ शिर ठाडो पारेर हिँड्नु केवल अज्ञानताको पराकाष्ठा मात्र हो भन्ने सोच्दै उ अझ गहिरो गरी भुइँतर्फ झुक्थ्यो किनकि झुक्दा मात्र उसले पृथ्वीको धडकन सुन्न सक्थ्यो र अहंकारको भारीबाट मुक्ति पाए झैं लाग्थ्यो जहाँ उसले कयौं वसन्त पार गरेर धरती माताको कोखबाट नयाँ वसन्तको पालुवा हुन पाउँदै गरेको आभासमा थियो।
दियालो मासिक 