बुकी फूल

त्यो बिहानको घाम अझै रुखका हाँगाहरूमा अल्झिरहेको थियो, डाँडाको टुप्पोबाट बिस्तारै झर्दै गाउँको गोरेटो बाटोमा पस्न खोज्दैथ्यो। मुनाको खुट्टा त्यही बाटोमा थियो तर उसको मन त बाटोको काखैमा थियो, भुइँमा, माटोकै छातीमा झुकेर बसेको त्यो बुकी फूलतिर। किनभने बुकी फूल रुखको हाँगामा झुण्डिएर फुल्दैन, यो त भुइँकै साथी हो, माटोको न्यानो महसुस गर्दै, ढुङ्गाको सहारा पाएर उम्रन्छ। त्यसैले त मुनाको आँखा सधैं तलतिर हुन्थ्यो, खुट्टाको छेउको संसार नियालिरहन्थी। यो बिहान पनि उस्तै थियो। हिजो राती परेको ओसले अझै माटोका कणहरू जम्माएको थियो र बाटोको छेउको सानो चौतारीजस्तो सम्म परेकोमा एउटा बुकी फूलको बोट फुलेको थियो, त्यसका पातहरू फैलिएका थिए, जमिनलाई अँगाले जस्तै। हरेक पातको फेदीबाट एउटा सानो हाँगा उठेको थियो र त्यसको टुप्पोमा त्यो सेतो घ्यू रंगको, मखमलीजस्तो गुच्छा फुलेको थियो। त्यो कुनै रुखको बोटमा झुण्डिएको थिएन, कुनै लहराले अँगालो हालेको थिएन, यो त आफ्नै जराले माटो समातेर, आफ्नै बलले ठडिएको थियो। मुना निहुरिइ। उसको पीठको झोला एकातिर लर्खरायो तर उसले वास्ता गरिन। उसले देखि फूलको मुख पूर्वतिर फर्किएको थियो, जसरी कसैले बिहानीको पहिलो किरणलाई प्रणाम गर्छ। फूलका पत्रहरूको किनारामा ओसका थोपाहरू अझै टाँसिएका थिए, ती थोपाहरूमा घामको परछाइँ पर्दा साना-साना इन्द्रेणी बनेका थिए। मुनाले अघिल्लो दिन पनि यही बोट देखेकी थिइ तर त्यतिबेला यसका फूलहरू कोपिलै थिए, अहिले फुलेका थिए, चारवटा फूल, सबै आ-आफ्नो ठाउँमा, एउटा अलि अग्लो, एउटा अलि छेउमा झुकेको, एउटा भने अझै अलि कोमल, जो अर्को दुई दिनमा पूरा फुल्नेछ। उसले औंला तेता बढाइ तर सोझै तानिन। उसलाई थाहा थियो बुकी फूलको डाँठ भुइँकै नजिक हुन्छ, त्यो पातका गाँजोबाट उठेको हुन्छ। त्यसैले उसले हातको औंलालाई पातको फेदीसम्म पुर्याइ, अनि त्यहाँबाट घुमाएर बिस्तारै झिकि। डाँठको चिरो भागबाट एउटा चिसो रस निस्कियो, जसको गन्ध माटो र हरियो घाँसको मिश्रण थियो। त्यो रसले उनको औंला भिजायो तर उसले त्यसलाई पुछिन, बरु त्यसको बास्ना नाकमा लगेर सुँघी, मान्छेले नबुझ्ने तर फूलले बुझ्ने भाषामा। अनुपम सरकोमा जाँदा सरले त्यस्तै बास्ना लाग्ने एसेन्सियल ओइल सुँघ्न दिनुभएको उसलाई याद आयो। पहिलो फूल कपालको चिम्टीमा सुट्ट अल्झाई, चिम्टीको दुई पाटाको बीचमा डाँठलाई यसरी चेपि कि फूलको मुख केही माथि उठ्यो, आकाशतिर हेरे जस्तो। अनि दोस्रो फूल उसले आफ्नो सामाजिक अध्ययन किताबको पृष्ठ ४७ र ४८ को बीचमा राखि जहाँ एउटा कविता थियो “कत्ति राम्री फूलमाया” । त्यसअघि उसले फूललाई अलि सुकाइ किनभने ओसले किताबको कागज भिजाउँछ भन्ने उसलाई थाहा थियो। त्यसैले उसले फूललाई पातले बिस्तारै पुछि, त्यसपछि मात्र किताबको चेपमा राखि। फूलको एउटा पात किताबको पृष्ठभन्दा बाहिर निस्कियो तर त्यो देख्दा उसलाई झन् राम्रो लाग्यो जसरी उसको कानमा सिउरिएको थोरै केश कपालबाट बाहिर निस्किँदा फेरि फेरि सिउरिरहँदा हुने रमाइलो जस्तो, फूलले पनि किताबको बन्धन चिर्न खोजेको जस्तो। 

कक्षाकोठामा पुगेपछि उसले फूललाई किताबको चेपबाट झिकेर डेस्कमा राखि। गोमा म्यामले पाठ पढाइरहेकी थिइन् तर मुनाको नजर त्यो फूलको पातमा अड्किरहेको थियो। पातको बीचको नसामा स-स्याना जालीजस्ता रेखाहरू थिए, जसलाई उसले झुकेर नियालि। हरेक रेखा कतैबाट सुरु भएर कतै मिल्छ, कतै मिल्दैन। उसले हेरि, फूलको पहेँलो टुप्पोमा परागकणका ससाना बिन्दुहरू, झण्डै १२/१३ वटा जति, सबै मिलेर एउटा घेरा बनेका। त्यो घेराको बीचमा एउटा ससानो प्वाल जस्तो, जहाँ किरा बस्न आउँछन् र पराग सार्छन् भन्ने उसले पुस्तकमा पढेकी थिइ तर आज उसले आफ्नै आँखाले देखी र त्यो देख्दा उनको मनमा एउटा गुद्गुदी आयो जसरी कुनै रहस्यको पहिलो कक्षा खोलेको महसुस हुन्छ। त्यसपछि खाजाको समयमा ऊ एक्लै बसी, फूललाई हातमा लिएर झ्यालतिर फर्की। झ्यालबाट टाढाको डाँडा देखिन्थ्यो, त्यही डाँडामा अरू पनि बुकी फूलका बोटहरू थिए तर उनको हातको एउटा फूलले उनलाई पूरै डाँडा भन्दा बढी सुगन्ध दियो। उनले त्यसको पातलाई औंलाको चेपमा राखेर बिस्तारै दबाइ, त्यसवाट एउटा चिल्लो, हरियो रस निस्क्यो, जुन हातमा लागेपछि अलि टाँसिँदो थियो। उसले त्यो रस सुँघि, त्यसको बास्ना घाँस, माटो र बिहानको हावाको मिश्रण थियो, जसले उसलाई अनुपम सरको त्यो बगैंचामा पुर्यायो जहाँ ऊ साथीहरुसँगै सरका देश प्रेम, प्रकृति प्रेम, कला साहित्य संगीतका कुरा सुन्न जान्थी, बच्चाको भावनालाई हृदयले समेटेर बगैंचाभरि फुलाएको सरको कोमलता हेर्न जान्थी। 

बेलुका घर फर्किँदा बाटोको त्यो बुकी फूलको बोटमा मुनाको नजर गयो, अहिले त्यसको तीनवटा फूल मध्ये एउटा अलि झुकेको थियो, किनभने दिउँसोको ठूलो घामले अलि ओइलाएको तर अर्को एउटा भने अझै उँभो थियो, साँझको छहारी पर्दै गर्दा पनि आफ्नो घ्यू रङ नगुमाएको। मुनाले त्यो बोटको छेउमा निहुरेर हेरि, माटोमा केही झुसका पातहरू थिए, केही सुकेका पातहरू पनि, तर बुकी फूलको जरा त्यही माटोमा गएको थियो, कसैले गोडमेल नगर्दा पनि बाँचेको थियो। उसलाई त्यो जरा आफ्नै जस्तो लाग्यो कसैले स्याहार गर्दैन, तैपनि उम्रन्छ। राति ओछ्यानमा पल्टिँदा उसले फूललाई किताबको चेपबाट निकालेर छातीमा राखि। फूलको पत्र अब अलि झुर्रिएको थियो, रङ पनि सेतोबाट अलि पहेँलोतिर लागेको तर पनि त्यसको पत्रको किनाराको चिल्लोपन अझै उस्तै थियो। उसले त्यो फूलको डाँठको फेद समातेर हेरि त्यहाँ एउटा सानो चिरा देखियो, जुन उसले बिहान देखेकी थिइन किनभने बिहानको उज्यालोमा त्यो नदेखिने रहेछ। अब उसलाई थाहा भयो, बुकी फूलको डाँठ त्यति बलियो हुँदैन, झण्डै ३-४ दिनमा झुर्रिन्छ र बिस्तारै किताबको पृष्ठको अभिन्न अंग बन्छ। उनले फूललाई सोधि “तिमी कसरी बाँच्छौ, जब कसैले तिमीलाई माया गर्दैन?” फूलले जवाफ दिएन तर उसले त्यसको मौनतालाई नै जवाफ मानि किनभने बुकी फूल कहिल्यै बोल्दैन तर बोलीभन्दा धेरै कुरा बुझाउँछ। यसको पातको चिसोपन, यसको डाँठको कोमलता, यसको पहेँलो टुप्पोको पराग यी सबै उनलाई भनिरहेका थिए “म छु, तिमी छौ, हामी सँगै छौं।” त्यो रात निदाउँदै गर्दा उसको एउटा खुट्टा अलि बाङ्गिएर बस्यो, किनभने बिहान स्कुलको बाटो हिँड्दा हिँड्दै उसको खुट्टाको पैतालामा सानो चोट लागेको थियो तर उसले फूलको पातले त्यो पैताला छोयो जस्तो गरि र दुखाइ बिर्सिइ, अनि भुसुक्कै निदाइ। बुकी फूलको सबैभन्दा ठूलो विशेषता यही हो कि यसले घरमा साङ्गलाले दुख दिएको छ भने त्यसलाई भगाउने जस्ता स-स्याना घरेलु सहयोग बाहेक विशेष घाउ, बिरामी निको पार्ने ओखती दिँदैन तर उपचारको भावना दिन्छ किनभने यो आफैंले निको नपाएर पनि अरूलाई साथ दिन्छ। मुना मुस्कुराउँदै निदाउँदा फूलको पत्र उसको नाकको छेउमा, फूलको गन्ध उसको सपनामा पर्यो। बिहान उठ्दा उसले फूललाई पृष्ठ ७२ मा सारि, जहाँ लेखिएको थियो “साँचो मित्रता भनेको पर्खनु हो।” त्यो पृष्ठ नै उसले आफ्नो किताबको सबैभन्दा प्रिय पृष्ठ बनाइ किनभने त्यहाँ बुकी फूलको एउटा पात अझै पृष्ठभन्दा बाहिर निस्केको थियो, कुनै साथीले भनिरहे जसरी “तिमी किताब बन्द गरे पनि, म बाहिर कुरिरहेको छु।” मुनाले पनि किताब बन्द गरि तर फूल बाहिरीरह्यो, उसको मनमा, उसको सपनामा, उसको हरेक बिहानी गोरेटो बाटोको भुइँमा किनभने बुकी फूल जहिले पनि भुइँमै फुल्छ, मुनाको हातले टिपेपछि पनि त्यसको माटोको सुगन्ध कहिल्यै जाँदैन र त्यही सुगन्धले उसलाई हरेक बिहान बताउँछ “म त भुइँको फूल हुँ, तिमी पनि भुइँकी छोरी। हामी उँचाइमा भन्दा माटोको नजिक सँगै छौं।” अनि अहिलेसम्म त्यो किताबको पृष्ठ ७२ मा बुकी फूल छ। सुकेको, पहेँलो, झुर्रिएको, तर पनि अक्षुण्ण र जतिबेला पनि मुनाले त्यो पृष्ठ खोल्छे, फूलको एउटा सानो टुक्रा झर्छ, त्यो टुक्रा माटोमा पर्छ, अनि माटोले त्यसलाई च्याप्छ। किनभने बुकी फूलको कथा माटोमा सुरु भएको थियो, माटोमै सकिन्छ भन्ने मुनालाई थाहा छ तर त्यसको माया कहिल्यै सकिँदैन, किनभने फूलको पत्रको नसा जति सुके पनि, त्यसमा मुनाको बिहानीको ओसको निशान कहिल्यै मेटिँदैन। अनि त्यो नै हो साँचो बुकी फूलको साथी, जो न त रुखमा हुन्छ, न त डाँडाको टुप्पोमा यो त भुइँमा छ, मुनाको पैतालाको छेउमा, जो कहिल्यै अग्लो हुने होइन तर सधैं नजिक हुन्छ।