–अनुपम
यही बतास हो जो अहिले मेरो मुहार स्पर्श गरेर जाँदै छ, साक्षी त्यो कालजयी दुविधाको जहाँ आफुले जानेको बुझेको संसार सबै तहसनहस हुँदो देखेर एउटा योद्धाको मनमा उठेको थियो संशय. यसको उत्तरमा जन्मिएको थियो एउटा यस्तो अद्भूत मार्गचित्र जो आफ्नो मनको दुविधामा कैद कैयौंलाइ सम्बोधन गर्ने दिशामा सार्वकालिक बनेको छ.
त्यही मार्गचित्रलाइ हामी ‘गीता’ भन्छौं. अहिले हाम्रो अघी युद्ध मैदान बनेर प्रस्तुत छ हाम्रै दैनीक जीवन. हामी आफ्ना विचारका हतियारले आफैंलाई हिर्काएर रक्ताम्य बन्न अभ्यस्त छौं. के यत्ती हो जीवन ? के यही हो बाँच्नुको उद्देश्य ? यसबारेमा सोच्दै जाँदा हामी खोज्न् बाध्य हुन्छौं त्यो अन्तीम उत्तर जसले हामीलाई आफ्नो जीवनको गौरव वा स्पष्ट अर्थ बताओस्. मान्छेको पिरोलोको स्थायी समाधान कहाँ छ ? हामी किन दुखी छौं ? के कारणले जीवनमा सकस छ ? धर्तीलाई कर्मभूमी बनाएर चेतनाको विकास गर्ने यात्रा हो जीवन. यो यात्रामा एकअर्काप्रती हृदयमा करुणा राख्न सके त सबैको यात्रा सहज हुन्थ्यो. त्यो सहजताले मेरो जीवन पनि समृद्धी बनेर छुन्थ्यो पक्कै. हृदयमा यो करुणा जागे हाम्रो समयको थुप्रो दुविधा समाधान हुन्थ्यो. के कारणले हृदयको आल्हाद कम हुँदै जान्छ ? किन हामी उत्सवभाव गुमाउँदै जान्छौं, जीवन किन खल्लो खल्लो लाग्दै जान थाल्छ ? हाम्रो समयका प्रश्न यी हुन् शायद जसले हाम्रो मन युद्ध मैदान बनाएको हुन्छ. के भन्यो गीताले अन्तीम उत्तरका रुपमा जसले गर्दा हात काँपेर हतियार छाडेको योद्धा विजयको शिखरमा पुग्यो ?
न जायते म्रियते वा कदाचि-
न्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ २.२० ॥
बाहिरको दौड एकछिन थाती राखेर यो सोच, संसारमा तिमी सबथोक परिवर्तनशील देख्छौ, तिम्रै शरीर पनि त बदलिरहेको छ प्रतिपल. तर यो सबै परिवर्तन बोधको कहीं कतै कुनामा, एउटा यस्तो अवस्था छ जो द्रष्टा बनेर चुपचाप छ. आनन्द त्यसको स्वभाव हो. विवेक त्यसको स्वभाव हो. कर्मको श्रेष्ठता त्यसको स्वभाव हो.
त्यहाँ आउ र स्वधर्मको बोध गर. हाम्रो दैनीक जीवनमा गीताको ज्ञान योगको देशना सार्थक यसरी हुन्छ, मनका सबै विचारलाई खासगरी नकारात्मक विचारलाई उती वास्ता नदेउ. उद्वेगका क्षणमा, आक्रोशको क्षणमा त्यो शान्त आनन्द खोज्ने प्रयास गर एकछिन अडिएर आफैंमा. तनावका बादल कम हुन थाल्छन्. हिम्मत आउन थाल्छ. जीवनमा सार्थकता देखिन थाल्छ. अब यो स्थीरतामा निर्णय गर, नत्र एकछिनको आक्रोशले तिम्रो जीवनभरको निर्माण क्षयमा जान्छ.
प्रेम र भक्ती पनि समाधान हो जीवनको अस्वादको. हामी मिठो गीत सुनेर आँसु बहाउन सक्ने प्राणी हौँ. कहिलेकाहीं जीवनको स्वाद टाउकोबाट बाँचेको जीवनमा नभेटिएर हृदयबाट बाँचेको जीवनमा भेटिन्छ.
भक्तिको अतिरेकमा जे बाँकी रहन्छ ज्ञान विलय हुने त्यही सागरमा हो. कृष्णको भक्ति योगको व्याख्या हाम्रो समयमा यसरी सार्थक हुन्छ. यसरी बहाउ आफुलाई समर्पणमा, परमात्माको सागर अट्ने ठाउँ बन्छ तिम्रो हृदय. काम न ठुलो हुन्छ न सानो. कामको आधारमा मान्छे तुलना नगर. हरेकको आफ्नो काम छ, रुची छ. काम आनन्द हो. काम गर्न पाउनु सौभाग्य हो. यो आनन्दबोध हो कर्मयोगको सार. तत्वले तत्वलाइ तत्व सरह जान्दछ जब मनले केही विश्राम पाउँदछ. मनको यो विश्राममा उत्तर छ अटुट आनन्द बोधको. यही आनन्द हृदयमा हुँदा हाम्रो सिर्जना पौरख बन्दछ.
दियालो मासिक 